Aan de vooravond van de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid vragen
GIBBIS, santhea, UNESSA en Zorgnet-Icuro grote voorzichtigheid bij de lopende
denkoefeningen over het uitbreiden van zorgprestaties buiten het ziekenhuis. Volgens
de vier ziekenhuisorganisaties mag dit debat niet los worden gezien van de hervorming
van het ziekenhuislandschap, die momenteel in voorbereiding is.
De organisaties erkennen dat de snelle evolutie van medische technologie en
zorgorganisatie de vraag oproept welke prestaties ook buiten het ziekenhuis kunnen
worden aangeboden. Tegelijk benadrukken ze dat deze discussie moet worden gevoerd in
samenhang met de kwaliteit van zorg, de toegankelijkheid voor patiënten en de algemene
coherentie van het zorgsysteem.
Risico op meer versnippering
België bevindt zich volgens de sectororganisaties op een kantelpunt. De zorgnoden nemen
toe, het personeelstekort blijft groeien en de budgettaire druk stijgt. In die context wordt
gewerkt aan een hervorming van het ziekenhuislandschap met als doel minder
versnippering, meer samenwerking en kwaliteitsvolle, toegankelijke en financieel houdbare
zorg.
De opkomst van onafhankelijke zorgstructuren buiten het ziekenhuis roept volgens hen
echter fundamentele vragen op. In plaats van versnippering terug te dringen, dreigt die net
verder te worden versterkt. De gevolgen zouden niet alleen organisatorisch en financieel
voelbaar zijn, maar ook op het vlak van toegankelijkheid, kwaliteit van behandelingen,
organisatie van wachtdiensten en opleiding van zorgverleners.
Dezelfde normen voor dezelfde zorg
De ziekenhuizen zijn vandaag onderworpen aan een streng kader van kwaliteits- en
veiligheidsnormen, waaronder hygiëne en sterilisatie, geneesmiddelenbeheer,
anesthesiepermanentie, elektronische patiëntendossiers, cyberveiligheid,
gegevensbescherming, audits, toegankelijkheid voor personen met beperkte mobiliteit en
brandveiligheid.
GIBBIS, santhea, UNESSA en Zorgnet-Icuro stellen dat als zorgprestaties buiten het
ziekenhuis worden georganiseerd, dezelfde zorg ook aan dezelfde eisen moet voldoen.
Patiënten mogen volgens hen niet geconfronteerd worden met verschillende
kwaliteitsniveaus naargelang de plaats waar zij worden behandeld.
Daar komt nog bij dat de regeling rond ereloonsupplementen die in ziekenhuizen geldt, niet
van toepassing is op dergelijke structuren. Volgens de organisaties dreigt daardoor in de
praktijk een systeem te ontstaan van private dagklinieken buiten het ziekenhuis,
toegankelijk vooral voor patiënten met voldoende financiële middelen. Dat zou leiden tot
een geneeskunde met twee snelheden.
Gevaar voor “cherry picking”
Een ander aandachtspunt is het risico op zogenaamde “cherry picking”: meer eenvoudige
en planbare zorg zou geleidelijk buiten het ziekenhuis worden georganiseerd, terwijl
ziekenhuizen achterblijven met complexe zorg, spoedgevallen, wachtdiensten en
multidisciplinaire trajecten.
Volgens de organisaties zou dat het huidige evenwicht van het ziekenhuislandschap
verstoren, zowel organisatorisch als financieel. Ziekenhuizen dreigen daardoor activiteiten
te verliezen die vandaag mee bijdragen aan de financiering van hun maatschappelijke
opdrachten.
Zo’n evolutie staat volgens hen haaks op de basisprincipes van het Belgische zorgsysteem:
toegankelijkheid, solidariteit en kwaliteit voor iedereen.
Gevolgen voor wachtdiensten en opleiding
De verplaatsing van meer zorg naar buiten het ziekenhuis kan ook gevolgen hebben voor
de organisatie van wachtdiensten. Die zouden dan op een steeds beperktere groep
ziekenhuisartsen terechtkomen. Tegelijk vrezen de organisaties dat ziekenhuizen minder
aantrekkelijk worden voor bepaalde specialismen, wat de bestaande
rekruteringsproblemen verder zou verergeren.
Ook de opleiding van artsen in opleiding staat onder druk. Als basiszorg en technische
handelingen uit het ziekenhuis verdwijnen, nemen de leer- en stagekansen af. Dat kan op
termijn een impact hebben op de kwaliteit van de zorg en op de expertise van de
toekomstige artsen.
Oproep tot een coherent zorgmodel
Voor GIBBIS, santhea, UNESSA en Zorgnet-Icuro gaat het debat dus niet alleen over de
plaats waar zorg wordt geleverd, maar over de toekomst van het volledige zorgmodel. Zij
vragen dat elke hervorming in de eerste plaats het evenwicht van het systeem bewaart en
de ziekenhuizen in staat stelt hun essentiële opdrachten te blijven vervullen.
De organisaties verzetten zich daarom tegen een verschuiving van ziekenhuiszorg naar
structuren buiten de ziekenhuissector wanneer die de ongelijkheid vergroot en een
geneeskunde met twee snelheden in de hand werkt.
Volgens hen moet het beleid net de voorwaarden scheppen zodat ziekenhuizen artsen
kunnen aantrekken en behouden. Alleen zo kunnen continuïteit van zorg, toegankelijkheid
en collectieve opdrachten gegarandeerd blijven.
Bron 27-06-2026, 18:31 MediQuality